گزارشات میاندوره‌ای منتهی به شهریور ۱۴۰۵؛ رشد و افت سود

تیم تحلیل بنیادی فاندای · ۱۴۰۵/۰۸/۰۲ · ۲۲ دقیقه مطالعه

تحلیل همه صورت‌های مالی منتهی به شهریور ۱۴۰۵ شرکت‌های بورسی، شش ماهه تا سالانه، تا پایان جمعه ۱ آبان: رشد سود و درآمد، صنایع، صادرات، حاشیه سود، کیفیت سود و کاهش P/E بازار پس از هر گزارش.

این گزارش را بشنوید: بررسی تحلیلی گزارشات میان‌دوره‌ای منتهی به شهریور ۱۴۰۵

در گزارش میاندوره‌ای منتهی به شهریور ۱۴۰۵ شرکت‌های بورسی، ۵۸۴ شرکت تا پایان جمعه ۱ آبان صورت مالی خود را در کدال منتشر کرده‌اند؛ ۴۴۲ با صورت شش ماهه، ۱۱۵ نه ماهه، ۱۴ سه ماهه و ۱۳ سالانه. در تحریریه بازار فاندای رقم‌های این صورت‌ها را یک‌به‌یک بررسی کردیم. هر شرکت با دوره خودش و در برابر همان دوره پارسال سنجیده شده است. ۴۹۳ شرکت از آن‌ها هم برای امسال و هم برای پارسال رقم درآمد، سود عملیاتی و سود خالص دارند، و جمع سود خالص این ۴۹۳ شرکت از ۴۷۷٬۶۲۸ میلیارد تومان به ۱٬۴۷۴٬۷۵۲ میلیارد تومان رسیده است: ۲۰۸٫۸٪ رشد. درآمد عملیاتی در همین جمع ۹۹٫۸٪ و سود عملیاتی ۲۰۴٫۶٪ بالا رفت.

این رشد را باید کنار دلار خواند. میانگین دلار بازار آزاد در شش ماه نخست سال ۱۰۱٫۲٪ گران‌تر از پارسال بود (۱۸۱٬۶۵۸ تومان در برابر ۹۰٬۲۹۸ تومان)؛ پس به قیمت دلار درآمد شرکت‌ها تقریباً سر جایش ماند و سود خالص حدود ۵۳٪ بیشتر شد. بازار هم همین را حس کرد: P/E TTM کل بازار در پایان جمعه ۱ آبان با سودهای تازه ۷٫۰۶ شد، در حالی که با سودهای پیش از گزارش‌ها ۹٫۶۰ بود.

سود، درآمد و سود عملیاتی شرکت‌های بورسی در گزارش میاندوره‌ای منتهی به شهریور ۱۴۰۵ چقدر بود؟

اول بگوییم این ارقام از کدام شرکت‌هاست، چون در این مقاله چند جامعه کنار هم می‌آیند. همه شرکت‌هایی که صورت مالی منتهی به شهریور ۱۴۰۵ داده‌اند در مقاله‌اند، حتی اگر سال مالی‌شان مثل ساربیل و زپارس در آذر بسته شود و صورتشان نه ماهه باشد. هر شرکت با صورت خودش و در برابر همان دوره پارسال می‌آید: شش ماهه با شش ماهه، نه ماهه با نه ماهه. از ۵۸۴ شرکت، ۷۶ شرکت، که بیشترشان شرکت سرمایه‌گذاری‌اند، رقم سود خالص در داده فاندای ندارند و یک شرکت، شساخت، رقمی دارد که با سود هر سهم و سرمایه‌اش نمی‌خواند و کنار گذاشته شد؛ پس ۵۰۷ شرکت می‌ماند. ۱۳ شرکت از این ۵۰۷ شرکت برای دوره مشابه پارسال رقمی ندارند. جمع‌های این بخش و بخش صنایع روی ۴۹۳ شرکت قابل مقایسه است.

فصل تابستان برای همه شرکت‌ها هست: صورت تجمعی منهای صورت تجمعی پیش از آن، یعنی شش ماهه منهای سه ماهه، نه ماهه منهای شش ماهه و سالانه منهای نه ماهه؛ برای صورت سه ماهه خود صورت است. این رقم برای ۴۸۴ شرکتی که صورت پیشین را هم دارند حساب شده. سود خالص در تابستان امسال ۹۸۱٬۷۱۱ میلیارد تومان بود، یعنی ۲۷۰٫۵٪ بیشتر از تابستان پارسال، در حالی که درآمد در همین فاصله «فقط» ۱۲۳٫۲٪ بالا رفت. سود وقتی از درآمد تندتر برود، یعنی حاشیه‌ها بازتر شده‌اند؛ این را در بخش حاشیه سود دقیق‌تر می‌بینیم.

ته جدول هم دیدنی است. از این شرکت‌ها ۳۲ شرکت دوره امسال را با زیان بستند؛ پارسال در همین جامعه ۵۱ شرکت زیان‌ده بودند. بیشترین زیان خالص را خساپا (۳۳٬۷۹۶ میلیارد تومان)، وزمین (۲۳٬۹۹۵ میلیارد تومان)، وملل (۱۰٬۱۴۰ میلیارد تومان) ثبت کردند.

رشد سود در میان شرکت‌ها چگونه پخش شده است؟

سود شش ماهه شرکت‌های بورسی یکدست نبود، و همین درباره نه ماهه‌ها و بقیه هم صدق می‌کند. درصد رشد فقط برای شرکتی معنا دارد که پارسال سود کرده باشد، و بیشتر شرکت‌های همین جامعه چنین‌اند. نمودار ستونی زیر آن‌ها را در بازه‌های ۵۰ درصدی می‌شمارد. رشدهای زیر منفی ۵۰ درصد در نخستین بازه و رشدهای ۶۰۰ درصد به بالا در آخرین بازه جمع شده‌اند، تا چند عدد افراطی نمودار را نکشند: ۹ شرکت پایین‌تر از منفی ۱۰۰ درصد و ۴۶ شرکت بالاتر از ۶۰۰ درصد.

بلندترین ستون مال بازه ۱۰۰ تا ۱۵۰ درصد است (۷۱ شرکت) و میانه رشد ۱۴۷٫۶٪. ستون‌ها تا همین بازه بالا می‌روند و بعد پایین می‌آیند، با دنباله‌ای بلند به سمت راست: رشد سقفی ندارد، ولی تا وقتی شرکت زیان‌ده نشود، افتش به اندازه کل سود پارسال محدود می‌ماند.

چند شرکت از زیان به سود رسیدند و چند شرکت برعکس؟

نمودار حلقه‌ای ۴۷۰ شرکت از همین جامعه را می‌شمارد. ۲۳ شرکت دیگر عمداً بیرون مانده‌اند، چون پارسال و امسال هر دو زیان داشتند و «رشد» در زیان معنای روشنی ندارد: ۹ شرکت زیانشان کمتر شد (مثل خودرو و وملل) و ۱۴ شرکت زیانشان بیشتر شد (مثل خساپا و وزمین).

در گروه زیان به سود، وسین پس از ۱٬۰۸۰ میلیارد تومان زیان پارسال، ۸۰۲٫۰ میلیارد تومان سود کرد و ومعلم از ۴۵۲٫۶ میلیارد تومان زیان به ۹۰۱٫۰ میلیارد تومان سود رسید. ۹ شرکت هم از سود به زیان رفتند؛ بزرگ‌ترینشان ذوب است، با ۹٬۳۰۰ میلیارد تومان زیان در برابر ۶٬۹۵۰ میلیارد تومان سود پارسال. ۲۸ شرکت هم سودده ماندند، اما کمتر از پارسال.

بزرگ‌ترین سودسازها با چه پایه‌ای رشد کردند؟

رشد بالا همیشه نشانه قدرت نیست، چون پایه کوچک آن را می‌سازد. جدول زیر بزرگ‌ترین سودسازها را کنار سود پارسالشان می‌گذارد تا اندازه پایه پیدا باشد.

این ۱۰ شرکت به‌تنهایی ۵۹٫۳٪ از جمع سود خالص را ساخته‌اند. پس رشد ۲۰۸٫۸٪ جمع را باید کنار میانه خواند: وقتی چند شرکت بزرگ جمع را بالا می‌برند، شرکتی که وسط جامعه ایستاده حال دیگری دارد.

کدام صنایع بیشترین رشد درآمد و سود را داشتند؟

جدول‌های این بخش ۲۷ صنعتی را نشان می‌دهند که دست‌کم ۵ شرکت قابل مقایسه دارند (۴۷۴ شرکت از همین جامعه). ۱۹ شرکت دیگر در صنایع کوچک‌تر پراکنده‌اند و جدا نیامده‌اند. رشد هر صنعت از جمع شرکت‌های آن حساب شده است و هر شرکت دوره خودش را دارد. جایی که جمع سال قبل زیان بود، به‌جای درصد توضیح کوتاهی آمده.

هر قطعه نمودار حلقه‌ای سهم یک صنعت از جمع سود خالص همین شرکت‌هاست. هفت صنعت بزرگ‌تر جدا آمده‌اند و «سایر صنایع» بقیه را با هم می‌شمارد، از جمله صنایع زیان‌ده مثل خودرو که سهمشان را از جمع کم می‌کنند. پالایشی‌ها به‌تنهایی ۳۳٫۱٪ از جمع را ساختند.

رشد دوره‌ای صنایع نسبت به همان دوره پارسال

رشد فصلی صنایع: تابستان امسال در برابر تابستان پارسال

کدام صنایع جمع را بالا بردند؟

پالایشی‌ها با ۱۰ شرکت بزرگ‌ترین سهم را دارند: سود خالصشان از ۱۰۸٬۰۶۱ به ۴۸۸٬۰۶۳ میلیارد تومان رسید (۳۵۲٪ رشد). فلزات اساسی با ۴۱ شرکت (۲۶۶٪) و بانک‌ها با ۱۶ شرکت (۱۰۹٪) پشت سر آن‌اند. درصدهای بزرگ‌تر جای دیگری است، ولی روی پایه کوچک: سود جمع صنعت دارو ۳۱۹٪ و رایانه ۳۷۶٪ بالا رفت، از ۱۶٬۱۵۰ و ۳٬۵۶۵ میلیارد تومان پارسال.

جدول فصلی تابستان امسال را با تابستان پارسال می‌سنجد و بیشتر صنایع جلو افتاده‌اند. فقط انبوه‌سازی و املاک (۱۴٪ کمتر)، سایر واسطه‌گری‌های مالی (۹٪ کمتر)، اطلاعات و ارتباطات (۵۱٪ کمتر) سود خالص فصل را پایین‌تر از پارسال بستند. صنعت خودرو، با ۳۳ شرکت، هنوز در جمع زیان‌ده است و زیان خالصش از ۲۳٬۰۰۰ به ۴۱٬۹۱۴ میلیارد تومان رسید. و در رایانه سود خالص تابستان از ۱٬۶۱۹ به ۱۱٬۲۰۸ میلیارد تومان رسید.

صادرات شرکت‌ها به ریال بیشتر شد، به دلار کمتر

صادرات را از ردیف «جمع فروش صادراتی» گزارش‌های ماهانه برداشتیم، چون می‌شود هر ماه را با نرخ دلار همان ماه حساب کرد. جامعه، ۴۴۴ شرکتی است که در هر دوازده ماه فروردین تا شهریور ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ گزارش ماهانه داده‌اند. نرخ دلار میانگین ماهانه دلار بازار آزاد (tgju) است؛ میانگین شش ماه در ۱۴۰۵ برابر ۱۸۱٬۶۵۸ تومان و در ۱۴۰۴ برابر ۹۰٬۲۹۸ تومان بود.

فروش کل همین شرکت‌ها حدود دو برابر شد، ولی صادراتشان ۴۲٪ بیشتر شد؛ سهم صادرات از فروش کل از ۱۱٫۹٪ به ۸٫۵٪ آمد. دلار ۱۰۱٪ گران شده بود، پس رقم دلاری صادرات پایین رفت: ۴٬۳۹۰ میلیون دلار پارسال، ۳٬۰۸۹ میلیون دلار امسال. دلیلش را از روی این ارقام نمی‌توان گفت؛ حجم فروش، قیمت‌های جهانی و زمان تحویل همه در آن نقش دارند.

صادرات کدام صنایع و کدام شرکت‌ها بزرگ‌تر است؟

فلزات اساسی بیشترین افزایش را دارد: صادراتش به ریال از ۹۰٬۹۳۵ به ۲۰۸٬۸۰۴ میلیارد تومان رسید و به دلار هم بالا رفت (۱٬۰۱۹ به ۱٬۱۵۶ میلیون دلار). فملی ۷۲٬۳۳۱ میلیارد تومان صادرات دارد، یعنی ۴۰۶ میلیون دلار در برابر ۱۵۱ میلیون دلار پارسال. در مقابل، شیمیایی‌ها حتی به ریال کمتر صادر کردند (۲۲۳٬۸۹۰ به ۲۰۶٬۲۰۳ میلیارد تومان) و در دلار به کمتر از نصف پارسال رسیدند. از ۱۰ صادرکننده بزرگ جدول، ۴ شرکت به دلار هم بیشتر صادر کردند و ۶ شرکت کمتر.

حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص بازارها و صنایع در این گزارش

حاشیه‌ها از جمع سود تقسیم بر جمع درآمد حساب شده‌اند، نه از میانگین حاشیه شرکت‌ها. جامعه، ۴۱۲ شرکت غیرمالی است که سود ناخالص، عملیاتی و خالص دوره ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ خودشان را دارند. بانک، بیمه، شرکت سرمایه‌گذاری، واسطه‌گر مالی و انبوه‌ساز کنار گذاشته شده‌اند، چون درآمدشان فروش کالا با بهای تمام‌شده نیست.

حاشیه سود بازارها

بورس و فرابورس تقریباً هم‌قدم‌اند و حاشیه ناخالص هر دو حدود یک‌چهارم درآمد است. بازار پایه فرابورس، با ۴۲ شرکت، قصه دیگری دارد: حاشیه ناخالصش از ۱۱٫۲٪ به ۲۳٫۵٪ رسید، اما حاشیه سود خالص هنوز منفی ۷٫۶ درصد است، یعنی هزینه‌های بعد از سود ناخالص همه آن را خورده‌اند.

حاشیه سود صنایع

کدام صنایع حاشیه ناخالص را بهتر یا بدتر کردند؟

بیشترین جهش حاشیه ناخالص مال فلزات اساسی (۱۳٫۳ واحد درصد)، ساخت محصولات فلزی (۱۱٫۸) و لاستیک و پلاستیک (۱۱٫۵) است. در ۵ صنعت از ۲۲ صنعت جدول، حاشیه ناخالص از پارسال پایین‌تر آمد؛ از جمله سیمان، آهک و گچ، عرضه برق، گاز، بخار و آب گرم، ماشین‌آلات و دستگاه‌های برقی، حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات. سیمان با ۴۸٫۵٪ هنوز یکی از بالاترین‌هاست، ولی ۲٫۹ واحد درصد از پارسال کم شده؛ خودرو در سر دیگر طیف است: حاشیه ناخالصش فقط ۳٫۸٪ است و هزینه‌های بعدی آن را به زیان می‌برند.

محصولات مهمی که حاشیه ناخالصشان بیشتر بهبود یافت

محصول مهم یعنی محصولی که دست‌کم ۲۰ درصد از فروش شرکت را می‌سازد. مبنای فروش شرکت، ردیف «جمع» در یادداشت‌های صورت مالی همان دوره است، نه جمع ردیف‌های محصول. حاشیه ناخالص هر محصول از فروش و بهای تمام‌شده همان محصول در همین یادداشت‌ها حساب شده و فقط محصولاتی آمده‌اند که در هر دو سال دست‌کم ۵۰ میلیارد تومان فروش داشتند، تا پایه کوچک جدول را پر نکند. ۴۴۹ محصول از ۲۹۸ شرکت به این شرط می‌رسند.

از ۴۴۹ محصول، حاشیه ۲۹۲ محصول بالا رفت و میانه تغییر فقط چند واحد درصد است؛ پس جهش‌های بالای جدول استثنا هستند، نه قاعده. ۵ ردیف از ۱۲ ردیف بالای جدول شمش، کنسانتره یا میلگرد فلزی است و مال ۴ شرکت است: فایرا، فتوسا، کیمیا، درپاد. در طرف مقابل، حاشیه خانواده X200 (تیبا،کوئیک،ساینا) در خساپا (منفی ۷۵٫۰ واحد درصد)، جوجه یکروزه گوشتی در زماهان (منفی ۶۳٫۴ واحد درصد)، گروه قرص و دراژه و کپسول در دابور (منفی ۲۷٫۳ واحد درصد) پایین آمد. خساپا حتی حاشیه ناخالص منفی ۸۹٫۶ درصد ثبت کرده، یعنی بهای تمام‌شده خانواده X200 از فروشش بیشتر بود.

P/E و P/S بازار بعد از این گزارش‌ها کجا ایستاد؟

P/E TTM بازار جمع ارزش بازار تقسیم بر جمع سود خالص چهار فصل اخیر است و P/S TTM، جمع ارزش بازار تقسیم بر جمع درآمد چهار فصل. شرکت زیان‌ده کنار گذاشته نمی‌شود و سود منفی‌اش از جمع کم می‌شود، همان‌طور که سایت هم حساب می‌کند. سه نقطه را کنار هم می‌گذاریم: پایان ۷ مهر، یعنی پیش از نخستین صورت مالی منتهی به شهریور؛ پایان جمعه ۱ آبان با سود و درآمد پیش از گزارش‌ها؛ و همان لحظه با سود و درآمد تازه، یعنی با همه گزارش‌هایی که تا آن لحظه رسیده است. بازار پنجشنبه ۳۰ مهر و جمعه ۱ آبان بسته بود؛ پس قیمت‌های پایان جمعه ۱ آبان همان قیمت‌های بسته شدن ۲۹ مهر است.

در پایان ۷ مهر P/E کل بازار ۸٫۹۸ بود. تا پایان جمعه ۱ آبان جمع ارزش بازار نمادهایی که P/E دارند ۷٫۰٪ بالا رفت و اگر سودها همان پیش از گزارش‌ها می‌ماند، P/E به ۹٫۶۰ می‌رسید. سودهای تازه آن را به ۷٫۰۶ رساندند، یعنی P/E با گزارش‌ها پایین آمد، نه با قیمت‌ها. P/S هم با همین منطق از ۱٫۸۹ به ۱٫۵۲ رسید. بازار پایه فرابورس از همه بیشتر تکان خورد (۳۰٫۷ به ۱۹٫۱)، چون جمع سودش کوچک است و هر گزارش در آن سنگین می‌نشیند.

کیفیت سود و وضعیت مالی شرکت‌ها در این گزارش

سود حسابداری تا به نقد تبدیل نشود، نیمی از حقیقت است. برای این بخش از ترازنامه و صورت جریان وجوه نقد هر شرکت برای دوره خودش استفاده کردیم. بانک، بیمه، شرکت سرمایه‌گذاری، واسطه‌گر مالی و انبوه‌ساز کنار گذاشته شده‌اند، چون جریان نقد و موجودی‌شان با شرکت تولیدی قابل مقایسه نیست. ۴۱۸ شرکت غیرمالی در جامعه‌اند و ۴۱۷ شرکت از آن‌ها صورت جریان وجوه نقد دارند. این بخش هم در سطح کل بازار آمده، هم در سطح صنعت، هم برای شرکت‌های شاخص.

سود چقدر به نقد تبدیل شد؟

جمع جریان نقد عملیاتی این ۴۱۷ شرکت ۷۳۸٬۴۶۴ میلیارد تومان بود، در برابر ۱٬۱۹۹٬۳۲۰ میلیارد تومان سود خالص؛ نسبت ۰٫۶۲. فاصله سود و نقد ۴۶۰٬۸۵۶ میلیارد تومان شد. اگر فقط ۳۸۹ شرکت سودده را بشماریم، نسبت ۰٫۵۷ است و میانه نسبت شرکت‌ها ۰٫۴۵. ۸۱ شرکت با وجود سود، جریان نقد عملیاتی منفی داشتند، ۲۰۳ شرکت کمتر از نیمی از سودشان را نقد کردند و فقط ۹۹ شرکت نقدی برابر یا بیشتر از سودشان آوردند.

برای مقایسه با پارسال باید جامعه را ثابت نگه داشت. در ۴۱۶ شرکتی که برای هر دو سال رقم سود خالص و جریان نقد دارند، جریان نقد عملیاتی دوره ۱۴۰۴ حدود ۱٫۰۳ برابر سود بود (۳۵۶٬۵۶۶ در برابر ۳۴۵٬۶۲۸ میلیارد تومان) و امسال ۰٫۶۰ برابر. سود خالص این شرکت‌ها ۳٫۵ برابر شد و جریان نقد عملیاتی ۲٫۰ برابر؛ سود از نقد جلو زد.

فاصله سود و نقد در کدام شرکت‌ها بیشتر است؟

بالای فهرست پالایشی‌ها نشسته‌اند: ۵ نماد از ۸ نماد جدول، شپنا و شبندر و شتران با بیشترین فاصله. فملی با نسبت نقد به سود ۰٫۸۹ نقد خوبی گرفته و فقط به‌خاطر بزرگی سودش در جدول است. طرف مقابل شرکت‌هایی‌اند که نقدشان از سودشان بیشتر شد: مارون (۳۳٬۷۹۳ میلیارد تومان نقد در برابر ۷٬۸۰۶ میلیارد تومان سود)، همراه (۲۷٬۱۶۴ میلیارد تومان نقد در برابر ۵٬۱۸۸ میلیارد تومان سود)، افق (۲۳٬۶۳۰ میلیارد تومان نقد در برابر ۱۱٬۵۰۳ میلیارد تومان سود)، جم (۱۵٬۴۹۸ میلیارد تومان نقد در برابر ۴٬۷۷۴ میلیارد تومان سود).

بدهی مالی، موجودی و مطالبات

ترازنامه آغاز سال مالی هر شرکت (اسفند ۱۴۰۴ برای بیشترشان) را می‌شود با پایان شهریور ۱۴۰۵ و همین فاصله پارسال سنجید. جمع تسهیلات مالی، کوتاه‌مدت و بلندمدت، در همین جامعه ۳۰٫۶٪ رشد کرد (پارسال ۲۰٫۲٪) و به ۸۹۵٬۹۶۶ میلیارد تومان رسید؛ بدهی ۲۵۱ شرکت بیشتر شد. موجودی مواد و کالا ۵۶٫۴٪ بالا رفت (پارسال ۲۳٫۷٪) و دریافتنی‌های تجاری و غیرتجاری ۵۵٫۵٪. پرداختنی‌ها ۵۴٫۸٪ بیشتر شدند؛ افزایش پرداختنی‌ها حدود ۵۷٪ از افزایش موجودی و دریافتنی‌ها را پوشش می‌دهد و افزایش وام مالی حدود ۱۳٪ آن را.

سرمایه در گردش و فاصله سود با نقد

سرمایه در گردش عملیاتی، یعنی موجودی به‌اضافه دریافتنی‌ها منهای پرداختنی‌ها، در همین شرکت‌ها از ۱٬۲۱۲٬۰۲۴ به ۱٬۹۳۲٬۱۰۸ میلیارد تومان رسید؛ ۷۲۰٬۰۸۴ میلیارد تومان بیشتر. این تقریباً همان چیزی است که سود را از نقد جدا کرده: برای همین شرکت‌ها سود خالص ۱٬۱۹۴٬۱۳۲ و جریان نقد عملیاتی ۷۱۱٬۳۰۰ میلیارد تومان بود، یعنی فاصله‌ای ۴۸۲٬۸۳۱ میلیارد تومانی. سرمایه در گردش خالص (دارایی‌های جاری منهای بدهی‌های جاری) هم از ۳۵۶٬۲۰۶ به ۶۷۲٬۴۴۶ میلیارد تومان رسید.

کیفیت سود در سطح صنایع

پالایشی، شیمیایی و دارو: سه الگوی متفاوت

چند صنعت جلب توجه می‌کنند. شیمیایی‌ها با نسبت ۱٫۰۶ نقد بیشتری از سودشان گرفتند، در حالی که پالایشی‌ها با سود ۴۸۸٬۰۶۳ میلیارد تومان فقط ۰٫۲۳ نقد گرفتند و موجودی و دریافتنی‌هایشان بیش از دو برابر شد. دارو، با سود ۶۷٬۶۹۷ میلیارد تومان، جریان نقد عملیاتی منفی (منفی ۶٬۹۴۳ میلیارد تومان) داشت، و هم‌زمان بدهی مالی ۸۲٪، موجودی ۱۰۷٪ و دریافتنی‌ها ۸۳٪ بیشتر شد. یعنی سود دارو بیشتر روی کاغذ مانده و رشد موجودی و مطالبات با بدهی همراه بوده است.

سهم اقلام غیرعملیاتی در رشد سود

سود خالص همین شرکت‌های غیرمالی از ۳۴۸٬۸۱۶ به ۱٬۱۹۹٬۵۶۳ میلیارد تومان رسید؛ ۸۵۰٬۷۴۷ میلیارد تومان بیشتر. در این افزایش، سود عملیاتی ۱٬۰۲۸٬۴۴۲ میلیارد تومان سهم داشت، اقلام غیرعملیاتی (هزینه مالی و سایر درآمدها و هزینه‌ها) فقط ۸٬۵۰۳ میلیارد تومان و مالیات ۱۸۶٬۱۹۸ میلیارد تومان از آن کم کرد. پس رشد جمع از سود عملیاتی آمده است. استثناها در سطح شرکت‌اند: ۱۱ شرکت با سود خالص دست‌کم ۵۰ میلیارد تومان، بیش از نیمی از سود پیش از مالیاتشان را از اقلام غیرعملیاتی گرفتند.

صورت‌های مالی اجازه نمی‌دهند اقلام «یک‌باره» را با اطمینان جدا کنیم، پس فقط درآمد و هزینه‌های غیرعملیاتی را جدا کرده‌ایم. سپیدار (۸۶ درصد)، اخابر (۸۲ درصد) و سیستم (۵۸ درصد) بخش بزرگ سودشان را از این اقلام دارند، و بفجر با زیان عملیاتی ۲۳۶٫۰ میلیارد تومان، سود خالص ۱٬۲۸۲ میلیارد تومانی را کاملاً از اقلام غیرعملیاتی ساخته است.

هر گزارش منتهی به شهریور چقدر P/E بازار را جابه‌جا کرد؟

برای هر یک از ۴۹۱ شرکت لحظه‌ای را در نظر گرفتیم که نخستین نسخه صورت مالی منتهی به شهریورش (شش ماهه، نه ماهه، سه ماهه یا سالانه) در کدال منتشر شد؛ از ۷ مهر ساعت ۱۶:۳۳ تا ۱ آبان ساعت ۲۳:۵۷ (زمان‌ها به وقت تهران). بازار را در آن لحظه دو نیم می‌کنیم، پیش و پس از گزارش. ما قیمت لحظه‌ای نداریم، فقط قیمت روزانه؛ پس ارزش بازار هر نماد در پایان آخرین روز معاملاتی تا آن لحظه ثابت می‌ماند (برای گزارش‌های پنجشنبه و جمعه، که بازار بسته بود، همان آخرین روز معاملاتی) و برای قبل و بعد یکی است. فقط مخرج عوض می‌شود: سود TTM شرکت از چهار فصل پیشین به چهار فصل شامل صورت تازه می‌رسد. «کاهش» یعنی P/E گروه با سود قبلی آن شرکت منهای P/E همان گروه با سود تازه‌اش، در حالی که بقیه شرکت‌ها در حالتی‌اند که تا آن لحظه داشته‌اند. عدد مثبت یعنی P/E پایین آمده و عدد منفی یعنی بالا رفته. P/E خود شرکت زیان‌ده عددی ندارد و «زیان‌ده» نوشته شده، اما سود منفی‌اش مثل سایت در مخرج گروه جمع می‌شود.

۱۵ نماد که P/E کل بازار را بیشتر پایین آوردند

سهم ۱۵ نماد از کاهش کل

این ۱۵ نماد با هم ۱٫۸۰ واحد از P/E کل بازار کم کردند، از مجموع ۲٫۵۳ واحدی که همه گزارش‌ها کم کردند؛ یعنی ۷۱٪ کاهش کل را ۱۵ شرکت ساخته‌اند. پنج پالایشی (شپنا، شبندر، شتران، شبریز و شراز) و دو فلزی بزرگ (فملی و فولاد) به‌تنهایی ۵۷٪ آن را دارند. شپنا نمونه روشنی است: P/E خودش از ۷٫۵ به ۳٫۷ آمد و P/E کل بازار ۰٫۵۰ واحد پایین رفت.

نمادهایی که P/E کل بازار را بالا بردند

فقط ۶۴ گزارش P/E کل بازار را بالا برد، و بزرگ‌ترین‌شان، خساپا، فقط ۰٫۰۵۵ واحد. سازوکار در همه یکی است: سود TTM شرکت کم شد یا زیانش بیشتر شد. «زیان‌ده» در جدول یعنی سود TTM آن شرکت منفی است.

صنایعی که بیشترین کاهش را ساختند

صنایع در هر بازار چه کاهشی ساختند؟

پالایشی‌ها به‌تنهایی ۱٫۰۷ واحد از P/E کل بازار کم کردند و فلزات اساسی ۰٫۵۶ واحد؛ این دو با هم ۶۴٪ کاهش کل‌اند. بانک‌ها با ۰٫۲۳ واحد سوم‌اند. گزارش‌های شرکت‌های بورس ۲٫۱۲ واحد از P/E کل را کم کردند، شرکت‌های فرابورس ۰٫۳۷ و پایه ۰٫۰۴۶ واحد.

کاهش P/E خود هر بازار بزرگ‌تر است: بورس ۲٫۳۹، فرابورس ۲٫۹۳ و پایه ۱۲٫۰۸ واحد. در بورس پالایشی‌ها (۱٫۱۸) و فلزات اساسی (۰٫۵۶) بیشترین کاهش را ساختند. در فرابورس فلزات اساسی (۰٫۵۰)، بانک‌ها (۰٫۳۹) و شیمیایی‌ها (۰٫۳۵) پیشتازند. در پایه فرابورس بانک‌ها (۴٫۰۸)، شیمیایی‌ها (۳٫۸۵) و بیمه (۳٫۵۴) کاهش ساختند؛ چون جمع سود آن بازار کوچک است، P/E پایه با هر گزارش به‌شدت می‌پرد و از ۳۰٫۷ به ۱۹٫۱ رسید.

جمع کاهش تک‌تک گزارش‌ها با فاصله P/E پیش از گزارش‌ها و پس از آن‌ها در جدول بازارها تقریباً یکی است؛ یعنی ترتیب انتشار گزارش‌ها تقریباً بی‌اثر بود. از ۷ مهر تا پایان جمعه ۱ آبان P/E کل بازار ۱٫۹۲ واحد پایین‌تر آمد، و قیمت‌ها در همین مدت بالاتر رفتند؛ پس کاهش از سود آمده است، نه از قیمت.

ارقام این گزارش چگونه محاسبه شده‌اند؟

سود، درآمد، سود عملیاتی و سود ناخالص از صورت‌های مالی میاندوره‌ای شش ماهه ۱۴۰۵ و صورت‌های نه ماهه، سه ماهه و سالانه منتهی به شهریور ۱۴۰۵ شرکت‌ها در کدال است، به میلیارد تومان. جامعه، هر شرکتی است که تا پایان جمعه ۱ آبان صورتی منتهی به شهریور ۱۴۰۵ داده، از شش ماهه تا سالانه. هر شرکت با دوره خودش در برابر همان دوره پارسال سنجیده می‌شود. جمع دوره‌های نابرابر ایراد دارد، پس رقم فصل تابستان را هم آوردیم که برای همه هست و از کسر صورت تجمعی پیشین به دست می‌آید. رقم سال قبل همان است که شرکت پارسال داد؛ اگر در صورت تازه تجدید ارائه شده باشد، ممکن است فرق کند. صادرات و فروش کل از ردیف‌های «جمع فروش صادراتی» و «جمع کل» گزارش‌های ماهانه است، نه از جمع ردیف محصولات. زمان انتشار هر گزارش از ثبت نامه‌ها در کدال برداشته شده و ارزش بازار و قیمت پایانی نمادها از TSETMC است. این مقاله فقط گزارش‌هایی را دارد که تا پایان جمعه ۱ آبان منتشر شده‌اند؛ گزارش یا اصلاحیه‌ای که بعد از آن رسیده در ارقام نیست.

جامعه‌ها یکسان نیستند: شرکت‌های دارای سود مثبت پارسال در نمودار رشد آمدند؛ ۴۱۲ شرکت غیرمالی در جدول حاشیه‌اند؛ شرکت‌های غیرمالی دارای صورت جریان نقد در بخش کیفیت سود؛ و شرکت‌های دارای گزارش ماهانه هر دوازده ماه در بخش صادرات. در تحلیل اثر روی P/E، ۴۹۱ شرکت از شرکت‌های گزارش‌دهنده آمده‌اند. ۹۳ شرکت نیامده‌اند: ۸۲ شرکت در فهرست نسبت‌های بازار نیستند، یکی رقم ناسازگار داشت و ۱۰ شرکت سود TTM قابل‌اتکا نداشتند.

سود TTM هر شرکت از دوره خودش ساخته می‌شود: آخرین صورت سالانه منهای همان دوره تجمعی پارسال به‌اضافه دوره تجمعی امسال، و برای صورت سالانه خود صورت. برای شش ماهه، دوازده ماهه ۱۴۰۴ منهای شش ماهه ۱۴۰۴ به‌اضافه شش ماهه ۱۴۰۵؛ برای نه ماهه، مثل ساربیل و زپارس با سال مالی آذر، سالانه آذر ۱۴۰۴ منهای نه ماهه ۱۴۰۴ به‌اضافه نه ماهه ۱۴۰۵. سود TTM پیش از گزارش همین فرمول با آخرین صورت پیشین شرکت است، یعنی صورتی که در خرداد بسته شد. سود TTM همین شرکت‌ها را با سودی سنجیدیم که از P/E و ارزش بازار روزانه سایت برمی‌آید. سود پس از گزارش در ۴۸۲ شرکت در حد گرد کردن یکی بود. برای سود پیش از گزارش در ۳۵ شرکت تفاوت دیدیم؛ در ۲۷ مورد ردیف ۶ مهر سایت هم تاریخ گزارش شهریور را داشت، یعنی بعد از انتشار گزارش دوباره حساب شده بود. نمونه‌ای که با دست سنجیدیم فملی بود: سایت P/E پس از گزارش را ۱۳٫۹۴۱ نشان می‌دهد و محاسبه ما ۱۳٫۹۴.

جمع‌بندی گزارش میاندوره‌ای منتهی به شهریور ۱۴۰۵ شرکت‌های بورسی

از کنار هم گذاشتن بخش‌ها سه الگو پیداست. اول، سود امسال را قیمت‌ها و حاشیه‌ها ساختند، نه فقط حجم: درآمد با دلار هم‌قدم بالا رفت، صادرات به دلار کم شد، و حاشیه‌های بازتر در چند صنعت پرحجم جمع شدند.

الگوی دوم کیفیت سود است. صنعتی که بیشترین سود را ساخت، یعنی پالایشی‌ها، کمترین نقد را از آن گرفت، و دارو که سودش چند برابر شد با بدهی و موجودی بیشتر و جریان نقد منفی جلو رفت. رشد سود در جدول یک چیز است و نقدی که به حساب شرکت می‌آید چیز دیگر.

الگوی سوم برای کسی است که P/E نگاه می‌کند: P/E پایین‌تر بازار بیشتر از آنکه خبر ارزان شدن باشد، خبر رسیدن سود به قیمت است، چون قیمت‌ها در همین مدت بالاتر رفتند. برای دیدن رقم هر شرکت، صورت سود و زیان آن را در صفحه‌اش در فاندای باز کنید و دوره ۱۴۰۵ را کنار دوره مشابه سال قبل ببینید.

پرسش‌های پرتکرار درباره گزارش میاندوره‌ای منتهی به شهریور ۱۴۰۵

پاسخ چند پرسش دیگر درباره جامعه‌ها، روش و دلار نیمایی در ادامه آمده است.

#سود خالص #صنایع بورسی #صورت‌های مالی #کدال #گزارش شش ماهه